Lazebura.net Lazlarin Internetteki Sesi - Lazca ve Lazlar - DL, KLTR, KMLK SORUNUNA KISA BR GR
Lazebura.net Nosi Mosak`alilazca okuma gn


Kazim Koyuncu

 
LAZEBURA FORUMDAN
Yeni yazlan ve yantlanan MesajlarYazan
Nihat Gen`i Anlamak ...
Ana Konu: Kltr ve Sanat
admin
Abd'nin Yaptiklarini Bilelimki,lkemizdeki Ibirlikilrini Daha Iyi Tanimi Oluruz
Ana Konu: Gncel Konular
mjova
Memleketten Bir Ka Kare:)
Ana Konu: Gncel Konular
nosi
Lazca Okuma Gn Ankarada..
Ana Konu: Haber ve Etkinlikler
admin
ANASAYFA
TARH
KLTR VE GELENEK
DL
RADYO LAZEBURA
YREDEN
SELMA KOVA
HABER ARV
MZK
EDEBYAT
KAZIM KOYUNCU
KARADENZ
HABER LSTES
ANKETLER
LAZ MUTFAI
ETKNLK HABERLER
ONLNE KTAP
BZE LNK VERN
KK LANLAR
BTN HABERLER
YEMEK TARF VER
QUIZ




 
Google
DL, KLTR, KMLK SORUNUNA KISA BR GR

Dünyada küçük ya da büyük halklar yoktur.Sadece nüfusu fazla olmayan ya da nüfusu fazla olan halklar vardir. Nüfusu fazla olmayan halklarin insancil degerleri sürekli artacaktir.Yeter ki bu halklara gelisme olanklari taninsin.Her biri içinde binlerce yillik bir gizi , kendi dilini , atalarinin gelenek ve göreneklerini ve tamamen kendilerine özgü özel bir ruhu tasirlar.

Kültürel ,ahlaki ve moral degerlerde hizli bir asinmanin ve yozlasmanin var oldugu bir dönemi yasiyoruz. Bu yozlasma halk kültürlerini etkisi altina almis , konusma dili basta olmak üzere halkbilimsel degerler yok olus noktasina gelmistir. Bugün yok olus asamasina gelen kültürlerden biri de Laz Halk kültürü dür. Özellikle Lazca unutulma noktasina gelmistir.Halkin kültür bilinciden yoksun olmasindan kaynaklanan bu durumun dikkatle incelenmesi gereken degisik boyutlari vardir. Bir yanda radyo-televizyon gib kitle iletisim araçlari , diger yanda kisilerin aldiklari egitim ve Laz Halkinin onyillardir yogun olarak yasadigi göç olgusu halkin kendi kültürüne sahip çikma bilincini karatmis ,çarpik bir bilinç yaratmistir.

Laz halki bu bilinç körlesmesindenötürü anadili olan Lazca yi unutmak için çabalamis , çocuklarina Lazca ögretmeyerek , Lazca konusmanin gereksizligini ve uyduruk zararlarini anlatarak bu yok olusta bilinçsizce pay sahibi olmustur. Özellikle 1980 sonrasi süreç halkin kültüründen en çok uzaklastigi , Lazca da yozlasmanin en yogun oldugu bir süreçtir. Bu dönemde önceki yillara oranla medya egemenligi artmis , büyük sehirlere göç boyutlanmstir. Bu bilinç çarpikliginin Lazca ya etkilerinden biri Türkçe ile Lazca nin iç içe kullaniliyor olmasidir. Günlük yasamda özellikle köylerde Lazca konusuluyor olmasina ragmen televizyon ve radyo kanallarindan sürekli Türkçe yayinlar dinlenmektedir. Sürekli böylesi bir yayinin etkisindeki bir insan dogal olarak Türkçe konusma egilimi gösterecektir .Böylece Türkçe ile Lazca ayni cümle içinde kullanilmaya baslanir.

Türkçe kelimelere Lazca ekler koyarak veya tersini yaparak cümleler kurulur.Türkçe ye uydurma kaygisi ile Lazca kelimelere ya farkli anlamlarda ya da Türkçe kelimelerle karisik bir cümlede kullanilir.Lazca kelimelerin anlam yitimine neden olmaktadir. Bir diger boyut Türkçe düsünüp , Lazca konusmak seklindedir.Türkçe düsünüp Ingilizce konusmak nasil mümkün degilse , Türkçe düsünüp Lazca yi saglikli olarak konusmak da mümkün degildir. Böylei bir durum Lazca nin orijinal cümle yapisini bozar. Türkçe olarak ifade edilemeyen bir çok olay , hareket ve olgu Lazca da ifade edilebilmektedir.Türkçe düsünen birinin Lazca daki karsiligini bulup çikarmasi bu yüzden zordur ve dogalliginda Lazca bildigi ve anladigi halde konusamamayi getirir . Üçüncü bir nokta Lazca kelimelerdeki telaffuz farkliliklaridir. lazca da farkli siveler vardir.

Bunlar Pazar , Artasen , Vi33e , Arkabi , Xoppe , siveleridir. Ancak bir sivenin içindeki kelimelerde söylem farkliliklari dogmaktadir.Lazca daki sive farkliliklarinin ötesinde ayni sive içinde de farkliliklar vardir.Bunun bir nedeni La yerlesim bölgeleri arasinda iletisimsizlik , digeri Türkçe den etkilenmeler ve temelde ortak bir dilin bir çok nedenden dolayi yaratilamamasidir.Lazca nin yazili olmamasi bunun temelinde yatar .Göç olgusundan dolayi farkli kültürlerle iç içe yasayan insanlar o kültürleri bilinçsizce Laz kültürüne tasimaktadir .Lazlar çocuklarina Lazca yerine Türkçe ögretmeye çalisiyorlar. Bunun nedeni Laz halkinin dil -kültür bilincini almamis olmasidir . Egitim seviyesi yüksek aileler de de ayni durum geçerlidir. Hatta bunlar daha çok asimile olmalarindan ötürü çocuklarina kesinlikle Lazca ögretmezler. Türkçe konusmayi birkaç cümlenin ilerisine götüremeyen Lazlar dahi çocuklarina Lazca konusturmamak için ugrasiyorlar.Çok zayif Türkçeleri olmasina ragmen kendilerini Türkçe konusmaya zorlarlar .Ayni zor çocuklar üzerinde de kullanilir. Sonuçta Türkçe adi verilen çarpik , çogu kez anlasilamayan bir dil ortaya çikar. Bu dil Lazca nin Türkçe versiyonudur.

Diger bir nokta sadece çocukla muhattap olunurken bu çarpik dil kullanilir.Ayni ortamda bir baskasi ile Lazca konusulur.Çocuk Türkçe yi Türkçe bilmeyen birinden ögrendigi için konusmasida çarpik olur.Ayni zamanda sürekli konusulan bir ortamda bulunan biride Türkçe ile birlikte Lazca ögrendigi için konustugu Lazca da hatalidir.Kisaca ne Lazca ne de Türkçeyi iyi konusabilmektedir.Bu da hiç kuskusuz Lazcadaki en üst düzey yozlasmadir. Bu Lazlarin kendi halk kültürlerine sahip çikmada bilinçsiz oldugunu gösterir. Kisi lazca yi ya hiç anlamamaktaya da anlasa bile konusamamaktadir.bylece dilini dolayisilyla kültürünü bilmeyen yada yanlis bilen asimile olmus bir kültüre sahip kisilerortaya çikar.Bunun toplumsal boyutu böylesi bir kültüre sahip bireylerin olusturdugu sosyal yapidir.

Bugün Lazona nin köylerine gidersiniz bu çarpik tabloyu rahatça görebilirsiniz.Yetiskinler Lazca konusur , çocuklar Türkçe. Çocuga lazca bir sey sorarsiniz o Türkçe cevap verir.Lazca yi anliyordur , hatta konusabildigini söyler. Ama iyi Türkçe ögretilemesede bu dili her kosulda konusmasi geektigi iyi ögretilmistir.Çünkü ona sadece Türkçe degil , Lazca konusmanin zarali birsey oldugu da ögretilmistir.Çünkü Lazca yi iyi konusan birinin Türkçeyi ögrenemeyecegi ve okulda basarisiz olacagi düsünülür.Çocuga iyilik yapalim derken ona kültürünn-dilini ögretmeyerek , unuttururak , kimliksiz bir birey yaratilir.Bu da insana yapilabilecek en büyük kötülüktür.Lazca konusulmasi gerektigini çocuga ögreten ya da böyle olmasi gerektigine inanan yetiskindir .Yani çocugun bilincini bu noktada yetiskin kisi belirler. Oysa Türkçe konusmak yetiskin biri için hayli zordur.Ama kendi yarattigi çarpikligin da esiri olmustur.Öylesi birseyki artik çocukla konusurken Türkçe kullanmak refleks halini almistir.

Tabii Türkçe si yetersiz oldugu için sikistikça Lazca ya basvurur.Böylece üçüncü bir dil ortaya çikar. Bu dile "Türki-Lazca " adini verebilriz. Cümlelerin yarisi türkçe yarisi lazca .Kelimenin kökü Lazca , eki Türkçe ya da tam tersi.Iste yozlasmanin diger bir boyutu da "Türki-Lazca " dir. Ne Türkçe ne de Lazca Lazlar ne Türk ne de Laz Iki kimlik iki kültür arasinda sikismis , hiçbir sekilde kendini ve kimligini tanimayan kimlik bunaliminda bir halk.Bu halk Istanbul da Laz dir.Atina da , Vi33de ya da Xoppe Türk tür .Kendi kimliksizligini biraz düsününce kafasi karisir , o zaman da bunalim dir .son moda kiyafetler giyse de konusmasi onu hemen ele verir.Ona "Sen Lazsin" derler .Bir Laz fikrasi anlatip gülerler.Laz olmak , Türkçeyi iyi konusmamk sanki bir ayipmis gibi içten içe alinir. bIr türlü kendi kimligini ortaya koyamaz. bu noktada konusmasini düzeltmeye çalisir.Ama bosuna.Çünkü çarpik kültürel kimligi bir kez almistir. Oysa her iki dili de konusmak mümkündür .

Hem Lazca yi hem de Türkçeyi çok iyi konusan bir çok Laz vardir.Anadili Lazca dir .Lazca yi tüm ayrintilariyla bilmektedir.Diger yandan Türkçeyi de bilmekte ve bu dile de hakim olabilmektedir.Böyle biri kendini nereye koyacagini da çok iyi bilir, kimlik bunalimi olmadigi gibi Lazcanin asimile olmasinda pay sahibi de degildir. Lazca Lazlar in anadilidir. Lazca BIzim kültürümüzün dilidir.BIr insanin kisiligini belirleyen temel öge onun aldigi kültürdür.Bu noktada kültürümüz kimligimizdir.BIz Lazca ile kendimizi daha rahat anlatabilir , biribirimizle daha iyi anlasabiliriz.Biz Lazlar in en iyi anlatan dil Lazca dir. Laz kültürünün , Laz dilinin yok olmasi , gelistirilmesi , gelecek kusaklarayozlasmadan , eksilmeden aktarilmasi ancak Lazca ya bugünden sahip çikilmasi ile arastirilip zenginlestirilmesi ile mümkün olacaktir. Her birimiz bir birey olarak çocuklarimiza Lazca yi ögreterek üstümüze düsen görevi yerine getirebiliriz. Öyle ise yüz yillarin üstümüzde biriktirdigi ölü topragini atalim .

Yok olma tehlikesi ile karsi karsiya olan Lazca ya yani Laz diline; anadilimize dolayisiyla kültürümüze sahip çikalim.Laz dilinin unutlumasina yozlasmasina dur diyelim . Kültürümüzü ,dilimizi atalarimizdan miras almadik , çocuklarimizdan ödünç aldik.Çocuklarimizdan ödünç aldigimiz bu kültürü onlara , yoketmeden ,yozlastirmadan , aktarmak tarihse görevimizdir. Inaniyoruzki , Lazlar var oldukça Laz dili ve kültürü de yasayacaktir.

Lazuri Nena pote vati guras!

 

Yorum

 Sadece kaytl kullanclar yorum yazabilirler.
Ltfen hesabnza giri yapnz veya kayt olunuz.


Dier Haber ve Makaleler:
 
 
 
 
SELMA KOVA
 



 
YE GR
HAFTANIN YELERI


 
ONLINE YELER
  134 misafir ve 8 ye
eminesedat aze cibistasuri bere mjova xkaramx gm fndkll
 
EN OK OKUNANLAR
 
HABER ARV



     
 
powered by Joomla  
   Home  Yazdr  @ Kontak Yukar            Copyright Lazebura.net © 2000-2005       

English Kazm Koyuncu " air Ceketli ocuk" E-Kart Gnder