Lazebura.net Lazlarin Internetteki Sesi - Lazca ve Lazlar - Karadeniz Kararmasn!
Lazebura.net Nosi Mosak`ali


Kazim Koyuncu
/content/view/171/60/zb.jpg

 
LAZEBURA FORUMDAN
Yeni yazlan ve yantlanan MesajlarYazan
Bana da Yardm Edin Kampanyas...!
Ana Konu: Gncel Konular
yangazi
Lazca Okuma Gn Ankarada..
Ana Konu: Haber ve Etkinlikler
admin
Ancient DNA Yields Clues to the Puzzle of European Origins
Ana Konu: Gncel Konular
valeritti
Lazlar Ayriliki Olmamanin Bedelini Mi dyor?
Ana Konu: Laz Dili Kltr ve Mzii
valeritti
ANASAYFA
TARH
KLTR VE GELENEK
DL
RADYO LAZEBURA
YREDEN
SELMA KOVA
HABER ARV
MZK
EDEBYAT
KAZIM KOYUNCU
KARADENZ
HABER LSTES
ANKETLER
LAZ MUTFAI
ETKNLK HABERLER
ONLNE KTAP
BZE LNK VERN
KK LANLAR
BTN HABERLER
PREMIUM YELIK
YEMEK TARF VER
QUIZ
MUTFAKTAN



 
Google
Karadeniz Kararmasn! PDF Yazdr E-Posta
Prof.Dr. Mikdat KADIOLU   
28.02. 2005
Kylardan hemen geri çekilin küresel iklim deiimi öyle diyor 
Kyoto Protokolü imzalannca aklma geçtiimiz günler Marmara Denizi su seviyesindeki düü sonucu ortaya çkan aslsz deprem söylentileri ve gelimi ülkelerin uzun süredir yantn arayp kesin bir karara balam olduu çok önemli bir soru geldi.


O çok önemli soru uydu: 'leride ky eridindeki yerleim
alanlarmz yükselen deniz suyuyla kaplanrsa m daha fazla ekonomik
kaybmz olur, yoksa kylarmzda su basknlarn önlemek için devasa
setler ina etmek zorunda kalrsak m?' Siz ne dersiniz bilmem ama
bilimin nda varlan ve u an uygulanmakta olan karar
görmemezlikten gelemeyiz...

Marmara'daki su seviyesi deiiminin neden olduu söylentiler üzerine
Kandilli Rasathanesi'nde toplanp bir açklama bile yaptk. Her
nedense yllardr bilim insanlar, önümüzdeki yllarda küresel iklim
deiimi sonucu deniz su seviyesinde büyük bir yükselme yaanacak
diyor, ama ülkemizde henüz bu konuda ne panie kaplan, ne de aldran
var...

sterseniz 'felaket tellal' deyin; ite yine yazyorum: Küresel iklim
deiimi sonucu yükselen deniz suyu seviyeleri bizim kylarmz da
tehdit ediyor. Aslnda Asya'daki tsunami facias, kylardaki yaamn
ne kadar krlgan olduunu bir daha gösterdi. 1997'de Van Gölü
civarndaki su seviyesi yükselmesinde de görüldüü gibi
kylarmzdaki her ey su seviyesi yükselmesinden etkilenebilir...

Bugün Riva Deresi etrafnda yaayanlar da bilir. Kuvvetli bir poyraz
estiinde Riva Deresi'ni Karadeniz'in kabaran tuzlu sular basar.
Böyle günlerde derenin tuzlu suyu bahçe sulamada kullanlamaz. Özetle
deniz suyu seviyesinin yükselmesinin nelere mal olacan görmek için
2050'li yllar beklememiz hiç gerekmiyor!

Riva Deresi'ne benzer bir durum ileriki yllarda Nil Nehri gibi birçok
akarsu için de geçerli olacak. Küresel iklim deiimi sonucu
Akdeniz'de su seviyesinin yükselmesi, örnein Nil Nehri'nin
tuzlanmasna neden olacak. Msr halk bu nehrin sularn içmekte ve
onunla tarlalarn sulamakta. Bu durumda, Nil'in tuzlanmas, Msr'n
yok olmas anlamna geliyor.

Artk nüfusun büyük bir çounluu deniz kylarnda veya deniz
kylarna yakn yerlerde yaamakta. Halbuki su seviyesi yükseldiinde
ky ve nehirlerin azndaki koylarda ekolojik sistem yok olabilecek
ve alçak araziler de sular altnda kalabilecek. IPCC raporlarna göre
bu tehlike, Türkiye'deki ky ve deltalar için de söz konusu...

Okyanus, deniz ve ky sularnn snmas birçok doa sistemini de
etkileyecek. Su scakl arttkça birçok canl türü ya artan
scaklklara uyum gösterecek ya da (bu seneki hamsinin yapt gibi)
daha souk sulara göç edip gidecek. Fakat baka bir yere gidemeyen
duyarl organizmalar hzl snmann olduu yerlerde kitleler halinde
ölecek...

Rahmetli Prof. Dr. Aykut Barka ile yllar önce Van'da düzenlenen bir
sempozyuma katlmtk. Literatüre bakacak kadar vakti olmayanlar,
'Van Gölü yükseldi ama derinlii deimedi, demek ki gölün taban iki
metre yükseldi' diyordu. Barka Hoca ise göl tabannda iki metrelik bir
yükselmeye neden olacak kadar büyük bir depremin olmadn
anlatyordu. Ben de bir yandan burnumu gösterip, 'Bunun nedeni Bruun
Kural'dr' deyip durmutum...

Bruun Kural'n bilmeyenler için deniz su seviyesinin ylda birkaç
milimetre yükselmesi, büyük bir tehlikeymi gibi görünmez. Bruun
Kural'na göre deniz seviyesi ne kadar yükselirse onun 100 kat kadar
bir uzunluktaki sahil erozyona urar. Yani yükselen su seviyesinin
neden olduu ky erozyonundan oluan süprüntü maddelerinin dipte
birikmesi ile deniz ve göllerin derinlii deimeden su seviyesi
yükselir. Dier bir deyile, deniz seviyesi ne kadar yükselirse
kylarda taban da o kadar yükselir.

Örnein Akdeniz kylarnda yaplan yüzlerce arkeolojik çalma
sonucunda Akdeniz su seviyesinin son 2000 yldr 40 santimetre
yükseldii belirlenmi. Böylece Bruun Kural'na göre kaybedilen sahil
eridi 40 metre olmu. Bu durumun önümüzdeki yllarda çok daha
hzlanarak devam etmesinden korkuluyor. Bilimin sesine kulak verilen
ülkelerde halk ve yetkililer sadece bu durumdan korkmuyor; ayn
zamanda ona göre önlemler alyor ve ky kullanmn ona göre
düzenliyor.

ASTAR PAHALI OLABLR

Artk hangi senaryoya baklrsa baklsn iklim deiikliinden dolay,
dier Güney Avrupa ülkeleri gibi, Türkiye'nin karlaaca en büyük
problemlerden biri, deniz su seviyesindeki yükselmelerdir. Bu ekilde
baz plajlar ve yollar yükselen deniz suyuyla kullanlamaz hale
gelebilir. Tuzlu deniz suyu, nehirler ve yeralt sular gibi, tatl su
kaynaklarmzn bir ksmn yok edebilir. Ayrca ky eridindeki
tarm alanlarmz da kullanlamaz bir hale gelebilir...

Ukrayna, Mechnikov Üniversitesi'nden Yurii D. Shuisky'e göre
Karadeniz'de 2050 ylna kadar beklenen su seviye yükseklii 70 santim
ila 120 santim arasnda deiiyor. Bakalar ise bu deiimin 144
santim ila 345 santim arasnda olacan tahmin etmekte.

Bu durumda, 'Frtnal bir günde Karadeniz'in tuzlu sular
kylarmzda nelere mal olur?' diye oturup bir düünmemiz gerekiyor.
Örnein Bruun Kural'na göre deniz su seviyesindeki 70 santimlik bir
yükselme bile, kylarmzdaki 70 metrelik bir ky eridini dalgalar
tarafndan erozyona uratabilir. Dier bir deyile, dalga erozyonu ve
su basmas tehlikesine kar kylarmzdaki tesislerin korunmas
ileride astar yüzünden pahal bir i haline gelebilir...

Özetle, son yllarda yaplan çalmalar ve gözlemler kylardan hemen
geri çekilmenin daha ekonomik ve doru olacan söylüyor. leride,
'Türk'ün akl gözündedir' sözünü dorulayan bir durumla karlamak
istemiyorsak bilimin sesine hemen kulak vermeliyiz!

Bu makaleyi forumda tart. (0 iletiler)

Yorum
Yazar Misafir ak 2005-07-02 22:21:20
:eek :x :zzz 8) [LIST]

 Sadece kaytl kullanclar yorum yazabilirler.
Ltfen hesabnza giri yapnz veya kayt olunuz.


Dier Haber ve Makaleler:
 


Bu Blmde yaynlanm dier Haber ve Makaleler


 
 
SELMA KOVA
 



 
PREMIUM YE OL
YE GR
HAFTANIN YELERI


 
ONLINE YELER
  46 misafir ve 1 ye
l@zoli
 
EN OK OKUNANLAR
 



     
 
powered by Joomla  
   Home  Yazdr  @ Kontak Yukar            Copyright Lazebura.net © 2000-2005       

English Kazm Koyuncu " air Ceketli ocuk" E-Kart Gnder